رایزنی فرهنگی ج.ا.ا در آنکارا- ترکی - News > Dünya El Sanatları Günü
News > Dünya El Sanatları Günü


  Yazıcıdan çıktı almak        Arkadaşınıza gönderin

Dünya El Sanatları Günü

Dünya El Sanatları Günü

Bu günde insanlar farklı ülkelerde ve kültürlerde sevgi ile eserler ortaya çıkararak ecdatlarının zanaatını ve sanatını ayrıca yaşadığı toplumun sanatçı zevkini sergilemeye çalışır.

El sanatları, sanat sahasında tüm aşamaları el ve el araçları ile yapılan işler ve ürünlerdir. Bunlar her bölgenin insanlarının kültürü, sanatı ve dünya görüşünün tecelli ettiği ürünlerdir. Bu sanat ürünlerinin üretiminde yerli ham maddelerden yararlanılır. Bu belirgin kültür eserleri her bölgenin kültürel ve etnik özelliklerini tanıtır ve ilgi odağı olur.  El sanatlarını el işi ürünlerinden farklı kılan ise onların yapılmasından güdülen hedeftir. El sanatları aslında günlük hayatın malzemeleri sayılan ürünlerdirler. Bu el sanatları ürünleri çoğu zaman kültürel ve dini değerler de taşımaktadırlar.

İnsanoğlunun ecdatlarından geriye kalan ve bulunan arkeolojik eserler ise el sanatlarının insanların hayatının ilk evrelerinden beri var olduğunu göstermektedir. İlkel insanlardan geri kalan eserlerin bir bölümü balçıktan pişirilmiş tuğlalar üzerinde hayvanların resimlerinin çizildiği eserlerdir. Bu resimler ve ilkel el sanatları ürünlerinin göz önünde bulundurulması bize her bölgenin insanlarının geçmişi ile bağlantı kurmamıza yardımcı olmasının yanı sıra bugünkü makine dünyasında insanın uzak düştüğü ortamı da hazırlamasına zemin hazırlar.

Bu konunun önemi ise İkinci Dünya Savaşından sonra ülkelerin el sanatları hususuna kültürel ve sanatsal açıdan ilgi duymasına neden oldu. İlk uluslararası el sanatları konferansı 10 Haziran 1964"te New York"ta düzenlendi. Bu konferansa 40 ülkeden üniversite hocaları ve sanatkarlar katılıp  UNESCO"ya bağlı olarak çalışan Dünya El Sanatları Konseyi"nin kurulmasını kararlaştırdılar.

İran ise 1964"te bu konseyin üyesi olup Asya ve Pasifik Asamblesi çerçevesindeki faaliyetlerine başladı. 2010 yılında İran İslam Cumhuriyeti özel bir günün el sanatları için belirlenmesini istedi. Dünya El Sanatları Konseyi ise bu öneriyi kabul edip o tarihten beri Dünya El Sanatları Konseyi"nin kuruluş yıldönümü olan 10 Haziran gününü dünya el sanatları günü olarak adlandırarak dünyadaki el sanatları sanatkarlarının birliğini gösterip milletlerin kültür hayatının temel sütunlarından olan el sanatlarının korunması ve gelişmesine vurgu yaptı.

Günümüzde ister gelişmekte olan ister gelişmiş veya başka ülkelerin çoğunda o ülkeye özel el sanatları ürünlerini görmek mümkün. Ancak Dünya El Sanatları Konseyine üye 90 ülke arasında el sanatları özel bir yere sahiptir. Bunlar arasından ise 30 ülke çok belirgin bir konuma sahiptir. Asya kıtasında İran"ın yanı sıra, Hindistan, Pakistan, Çin, Sri Lanka, Endonezya, Kore Cumhuriyeti, Myanmar, Tayland, Suriye, Malezya, Lübnan, Bangladeş, Suudi Arabistan, Afrika kıtasında Senegal, Kamerun, Etiyopya, Mısır Cumhuriyeti, Fas, Latin Amerika"da Meksika ve Kolombiya, Avrupa kıtasında İspanya, İtalya, Türkiye, Almanya, Yunanistan, Fransa ve Polonya, Avusturalya kıtasında ise Avusturalya el sanatları üretimi ve bu sanata özen gösterme açısından önemli konumdadırlar.

Bildirilen istatistiklere göre şimdiye dek yaklaşık 600 kadar el sanatı ürünü UNESCO tarafından tescil edilmiştir. Bunlar arasından ise 450"isi İran"a aittir. İran"ın en önemli el sanatları ise kilim, halı, gabbe halısı dokumacılığı, metal oymacılığı, camcılık, ahşap oymacılığı, mine sanatı, çömlekçilik, ahşap işleme, hatem sanatı, dantel ve iğne oyası sanatlarıdır. İran"ın el sanatlarının tümü arasında ise 290"ı İran"ın merkez illerinden olan İsfahan"a aittir. Halihazırda İran İslam Cumhuriyetinin Kültürel Miras, El Sanatları ve Turizm Örgütü, İran"ın sekiz şehrini dünya el sanatı şehri olarak tanıtabilmiştir. Dünya şehirleri veya küresel kentler özellikle de dünya ekonomi düzeninde önemli rol oynayan şehirlerdir. Bir diğer taraftan da bu şehirler bulundukları toplumların kültürel özelliklerini başkalarına tanıtıp böylece ülkelerinin gerçek medeniyeti ve zengin kültürünü gözler önüne seren şehirlerdir.

İran"ın sekiz dünya şehri ve iki dünya köyü UNESCO listelerinde kaydedilmiştir. Bunların en önemlisi ise şunlardır:" Dünya el sanatları şehri olarak bilinen İsfahan,  İran"ın kuzeybatısında bulunan dünya halı dokumacılığı şehri Tebriz şehri, dünya çömlekçilik şehri İran"ın Batısında bulunan Hemedan ilinin Lalecin kenti, dünya mücevher taşları şehri olarak İran"ın Kuzeydoğusunda yer alan Meşhet şehri, Şirikipiç Kilimleri dünya şehri olarak bilinen İran"ın güneyinde yer alan Kirman ilindeki Sircan şehri, dünya kalaş ayakkabıları şehri  İran"ın Batısında bulunan Merivan şehri, 2017 dünya çömlekçilik köyü İran"ın Güneydoğusunda bulunan Sistan ve Beluçistan eyaletindeki Kelpuregan köyü, 2019 yılının başında dünya zilo halısı şehri Yezd eyaletinin Meybod şehri. Böylece İran"ın ardından Çin, dünya listelerindeki 6 şehir ve köy ile ikinci ve Şili de 4 şehir ve köy ile üçüncü sıradadır.

Cumhurbaşkanı yardımcısı ve İran İslam Cumhuriyeti kültürel miras, el sanatları ve turizm örgütü başkanı Ali Asgar Munesan İran"daki el sanatlarının durumu ile ilgili şöyle bir açıklamada bulundu:" Halihazırda 2 milyonu aşkın kişi ülke çapında el sanatları alanında faaliyet göstermektedir. Bu alanda çalışanların yüzde 75"i kadınlardan oluşmaktadır. Mevcut el sanatları üretimi hacmi ve ürün farklılığının geniş yelpazesi, İran"ı Çin ve Hindistan"ın ardından dünyanın el sanatları alanında en büyük üçüncü ülke konumuna getirmiştir.

El sanatları ürünleri ve uygulamalı sanatların eserlerini görmek ve anlamak da farklı toplumların kültürlerini kavramak ve tanımak için önemli bir araçtır. Çünkü zaten el sanatları milletlerin ve toplumların kültürleri ve inançlarından kaynaklanmaktadır. Yaratıcı sanatkar etnik, milli ve kültürüne ait özelliklerine sevgi besleyerek mevcut ham maddelerden, renklerden ve süsleme tekniklerinden yararlanarak yeni bir eser meydana getirip böylece yaşadığı toprakların inançları ve arzularını dünyanın başka insanlarına göstermektedir. Kesinlikle bu kültür ürünlerin alışverişi farklı toplumlar arsındaki bağları da güçlendirir. Bu yüzden yabancı turistler el sanatları ürünlerine dünyanın her köşesinde ilgi duyup manevi ve kültürel haz duymaktadırlar. Bu alandaki faaliyetler ise dünya kültürel mirası turizmi olarak tanınmaktadır.

İnsanoğlunun el sanatları alanında miras bıraktığı potansiyel kültürel yetenekleri göz önünde bulundurulduğunda günümüzde el sanatlarının satışı ve üretiminin turizm alanında önemli bir yere sahip olduğunu söylemek mümkün. Bu önemin iki temel hedef doğrultusunda değerlendirilmesi gerekiyor: İlk olarak hedef ülkenin veya topluluğun kültürünün tanıtılması ve ikincisi de yerli toplumun ekonomisinin geliştirilmesi.

Çin, Tanzanya ve Güney Amerika ülkelerinin deneyimleri ise turizm hedefi bölgelerde el sanatları ve geleneksel sanat ürünlerinin satışı ile iyi bir döviz avantajı sağlanacağını göstermiştir. Bu yüzden günümüzde el sanatlarının üretimi turizm alanındaki en önemli ve temel faaliyetlerden birine dönüşmüştür.

Tabii el sanatları alanında yabancı turistlerin kültürel emareleri anlamaları ve tanımaları için hüviyet ve asaletin de önemi unutulmamalıdır. Zaten el sanatlarının mahiyeti etnik ve milli hüviyet ve asalet ile yakından alakalıdır. El sanatlarının yapıcılarının özellikleri ve dünya görüşü, gelenekleri ve görenekleri ile iç içe olması ve de coğrafi çevrenin ve kişisel zevkin farklı olması sonucunda farklı ürünler üretilmektedir. Bu da el sanatlarının taşıdığı hüviyet ve asalettir.

Maalesef günümüzde kimi çıkarcılar bu konuyu göz önünde bulundurmadan hüviyetsiz ve asaletsiz el sanatları ürünleri üretmektedirler. Halbuki günümüzde el sanatlarının asaleti ve hüviyetinin önemi o kadar yüksel ki UNESCO bile asalet damga kavramını tanımlayıp icat etmiştir. Böylece bu uluslararası kültür kurumu el sanatları ürünlerinin dünyanın farklı bölgelerindeki asaletini ve kökünü korumak için bu eserlere asalet belgesi vererek eserlerin milli hüviyetinin yok olmasını önlemek istiyor. Belki de dünya el sanatları gününe verilen önemin sebeplerinden biri de bu konudur.


09:23 - 10/06/2020    /    Sayı : 753904    /    gösterim sayısı : 170








İran İslam Cumhuriyeti Ankara Kültür Müsteşarlığı 1993 ve 1995 ikili anlaşmasına uyarak İran Kültürünü Türkiye'de tanıtmaktadır ve iki ülkenin kültürel ilişkilerini geliştirilmesinde önemli adımlar atmayı umuyordur.

Adres: Gazi Osman Paşa Mahallesi, Reşit galip Cd. No:77, Çankaya, Ankara / Türkiye

İran İslam Cumhuriyeti Büyükelçiliği Kültür Müsteşarlığı


  irankulturevi@yahoo.com
 Tel: +90 312 448 0050